Raport o stanie ruchu rowerowego i dróg rowerowych w Toruniu - autor Juliusz Wysłouch

    Do połowy lat 90-tych XX wieku dostępne dla rowerzystów były praktycznie dwa odcinki dróg rowerowych: wzdłuż Szosy Chełmińskiej przez Wrzosy i od mostu kolejowego przy ul. Traugutta do ul. Winnica. Potem władze miasta dostrzegły potrzebę wyznaczania lub budowania dróg rowerowych zwanych jeszcze do niedawna „ścieżkami rowerowymi”. Zgodnie z obowiązującymi przepisami o ruchu drogowym na terenie miejscowości mogą istnieć drogi rowerowe, a poza nimi szlaki rowerowe.

    Po roku 1995 powstała Koncepcja Układu Tras Rowerowych w Toruniu i trzy projekty drogowe tras biegnących do centrum miasta z Wrzosów, Bielan i Rubinkowa. Rozpoczęto realizację tych projektów. Później zaczęto wyznaczać pasy ruchu rowerowego lub ciągi pieszo – rowerowe, wzdłuż budowanych lub remontowanych ulic zaczęły powstawać drogi rowerowe. Trzeba przyznać, że sporo zrobiono w tej dziedzinie, ale jednocześnie należy zwrócić uwagę na niedoróbki, błędy i ocenić aktualny stan dróg rowerowych w naszym mieście. Poniższe opracowanie pokazuje niedostatki dzisiejszego układu dróg rowerowych i pomija odcinki dróg prawidłowo wykonane i oznakowane. Nie wyczerpuje całości problemu pokazując najbardziej widoczne i dokuczliwe dla rowerzystów, i innych uczestników ruchu drogowego sytuacje z uwzględnieniem charakteru Torunia jako miasta zabytkowego.

    Władze naszego miasta i mieszkańcy szczycą się toruńskim gotykiem, licznymi zabytkami i innymi atrakcjami. Odwiedzają Toruń liczni turyści z kraju i z całego świata. Wydawałoby się, że nasze miasto otwarte jest na turystów i innych gości. A jednak... Nie jest tak różowo i nie każdy turysta może swobodnie dotrzeć tam, gdzie chce. Mowa o turystach na rowerach. Wszędzie na świecie ogranicza się znacznie, a nawet wyprowadza się ruch samochodów z zespołów staromiejskich organizując strefy piesze jednocześnie dostępne dla rowerzystów. W naszym kraju nawet w miastach będących dużymi ośrodkami turystycznymi przy organizacji takich stref zapomina się o rowerzystach lub nawet świadomie nie dopuszcza się ruchu rowerowego w zabytkowych centrach. Tak jest w Olsztynie i w... Toruniu. Tymczasem równie zabytkowe starówki w Krakowie lub Tarnowie dostępne są dla ruchu rowerowego łącznie z rynkami i głównymi „deptakami”, czyli ciągami pieszymi. W Toruniu całkowicie wyłączono z ruchu pojazdów ul. Królowej Jadwigi i Szeroką – pewnie słusznie. Być może liczni rowerzyści stwarzaliby zagrożenie dla pieszych, choć pewnie jadący z niewielką prędkością nikomu nie zrobiliby krzywdy. Tak jest w miastach holenderskich, duńskich, ale też choćby w Krakowie. Przyjmując konieczność zapewnienia bezpieczeństwa bardzo licznym pieszym na toruńskim „deptaku” i wyłączenia go z ruchu wszelkich pojazdów nie można nie zauważyć całkowicie błędnej organizacji ruchu na ulicach prowadzących na Rynek Staromiejski i na samym Rynku. Istniejące dziś znaki nie pozwalają na wjazd na Rynek ul. Różaną (fot.1), Chełmińską (fot.2), Żeglarską, Ducha Św. (fot.3), Szewską. W praktyce na Rynek Staromiejski nie da się legalnie wjechać rowerem. I jak tu mówić o otwarciu miasta na turystów, na dużą grupę turystów poruszających się na rowerach? Praktyką wielu turystów mieszkających na kempingu „Tramp” jest poruszanie się na rowerach poza kempingiem. Rower służy do zwiedzania miasta i okolicy. Do Torunia przybywa też wiele grup rowerowych i turystów indywidualnych wędrujących na rowerach po Polsce. Nie można nie uwzględniać ich potrzeb, w tym możliwości swobodnego poruszania się po mieście. Wzdłuż linii Wisły prowadzą szlaki łączące Toruń z Włocławkiem i Bydgoszczą. Nie do przyjęcia jest sytuacja, że turysta na rowerze nie może wjechać na toruński rynek. Swoboda poruszania się po mieście musi być taka sama, jak poruszania się po szlaku. W przeciwnym razie traci sens używanie roweru w turystyce. Ale nie tylko Rynek Staromiejski odcięty jest od rowerzystów. Istnieją takie paradoksy, jak choćby zakaz wjazdu na wspomnianą Chełmińską i ul. Wielkie Garbary (fot.4) opatrzony tabliczką z wyłączeniami nieuwzględniającymi rowerów. Jest wiele ulic na Starówce dopuszczonych do ruchu rowerowego, ale inne wyłączenia dopuszczają tylko riksze. Dlaczego? Czy zwykły rowerzysta jest bardziej niebezpieczny od rikszarza? Ograniczenia w ruchu pojazdów na Starówce mają na celu wyeliminowanie spalin z silników samochodowych i drgań wywołanych ruchem tychże. Co stoi na przeszkodzie, by nie ograniczać ruchu rowerów? Przecież rower nie wydziela spalin i nie powoduje drgań. Organizatorzy ruchu na Starówce wrzucili wszystkie pojazdy do jednego worka zapominając o rzeczywistych zagrożeniach i skutkach wynikających z ruchu różnych rodzajów pojazdów. Niezrozumiałe są także ograniczenia ruchu i oznakowanie ulic jako jednokierunkowe np. ul. Kopernika i ul. Prosta od Rynku Nowomiejskiego do Wysokiej. Ulice te są dostępne dla rowerzystów, ale w jednym kierunku jazdy. To nie ma sensu. Powyższe uwagi prowadzą do jednego wniosku. Organizacja ruchu pojazdów na Starówce musi uwzględniać potrzeby rowerzystów, zarówno mieszkańców miasta, jak i turystów.

    Turysta na rowerze nie może legalnie wyjechać z Dworca Głównego PKP po przyjeździe pociągiem, ani do tego dworca dojechać. Istniejący znak zakazu wjazdu z wyłączeniem pojazdów służbowych i taksówek eliminuje ruch rowerowy. Jak więc grupa turystów udających się w inny rejon Polski ma skorzystać z usług PKP? Czy rowerzyści ze swoimi pojazdami i sakwami pełnymi bagażu mają dźwigać wszystko po schodach do tunelu i z tunelu, by dostać się do pociągu?

    Chlubny wyjątek stanowi dworzec Toruń Wschodni, tyle że.....prowadząca doń droga rowerowa nie jest w żaden sposób oznakowana.

    Od 10 lat rozwija się sieć dróg rowerowych w Toruniu. Zbudowano wiele odcinków tych dróg przy nowych i modernizowanych ulicach, wyznaczono pasy ruchu rowerowego na dawnych szerokich (do 6 m) chodnikach, wyznaczono drogi pieszo – rowerowe. Zbudowano także drogi rowerowe poza ulicami (o nawierzchni naturalnej), jak np. wzdłuż ul. Bema, między ul. Bema a ul. Balonową, między ul. Balonową a ul. Grunwaldzką. Są to fragmenty zaprojektowanych tras „Lotniczej” i „Wrzosowej”. Dziś (kwiecień 2006) drogi te pozbawione są oznakowania, co według prawa eliminuje je z ruchu rowerowego. Są także odcinki dróg rowerowych, które choć zbudowane 4 – 5 lat temu do dziś nie mają oznakowania pionowego i poziomego. Wielokrotne monitowanie w MZD nie przynosi pozytywnego rezultatu. Poniżej wykaz odcinków dróg rowerowych nienadających się ze względów formalnych do użytkowania przez rowerzystów lub z niedostatecznym oznakowaniem.

1. odcinek wzdłuż ul. Legionów od ul. Św. Faustyny do ronda przy pawilonie „VIKI”. Zbudowana 5 lat temu, brak oznakowania pionowego i poziomego. Z rozmowy z pracownikami malującymi oznakowanie na ul. Legionów wynikało, że w projekcie oznakowania poziomego ul Legionów nie uwzględniono drogi rowerowej.
2. droga rowerowa wzdłuż ul. Długiej od ronda do Szosy Chełmińskiej – brak oznakowania poziomegona długości ok. 0.8 km powoduje konflikty z pieszymi i użytkowanie tej drogi jako parkingu dla samochodów (często 5 – 7 aut). Nowy fragment tej drogi między ul. Mohna a ul. Moczyńskiego (nie został oznakowany – z obu stron stoją znaki „koniec drogi rowerowej”. Użytkowana jako chodnik, mimo że właściwy chodnik biegnie przy jezdni ul. Długiej. Końcowy odcinek od ul. Moczyńskiego do Sz. Chełmińskiej także często zastawiony samochodami - bez znaków pionowych i poziomych.
3. droga rowerowa wzdłuż Szosy Chełmińskiej między ul. Żwirki i Wigury a ul. Wybickiego (fot. 10) oznakowanie poziome szczątkowe, brak oznakowania pionowego. Od strony ul. Żwirki i Wigury całkowity brak oznakowamia.
4. droga rowerowa między ul. Grunwaldzką a ul. Balonową zbudowana jako fragment tzw. Trasy Wrzosowej i pierwotnie oznakowana prawidłowo. Po dawnym oznakowaniu pozostały słupki, założono znaki szlaku rowerowego.
5. droga rowerowa między ul. Balonową a ul. Bema zbudowana jako fragment tzw. Trasy Lotniczej, obecnie pozbawiona oznakowania pionowego. Zlikwidowano lub rozkradziono nawet metalowe słupki do znaków.
6. droga rowerowa wzdłuż ul Bema pozbawiona znaków pionowych. Jedyny znak na wys. Tor-Toru.
7. droga rowerowa między Pl. Niepodległości a Pl. Rapackiego  ze szczątkowym oznakowaniem poziomym.
8. droga rowerowa od Bulwaru Filadelfijskiego do ul. Winnica (fot. 18). Brak oznakowania pionowego i poziomego. Oznakowanie na odcinku od mostu do Winnicy zniknęło w czasie remontu mostu i wg. obietnic MZD miało zostać przywrócone po zakończeniu remontu. Od tego czasu minęło 8 lat.
9. szczątkowy odcinek drogi rowerowej przy Szosie Lubickiej (fot.19) bez oznakowania i kontynuacji w kierunku zachodnim i wschodnim.
10. droga rowerowa (fot.20) przy dworcu PKP Toruń Wschodni do Pl. Skarbka. Brak oznakowania pionowego i poziomego.
11. roga rowerowa od Galerii Copernicus do Pl. Skarbka (fot. 21) brak oznakowania pionowego i poziomego – jeden znak pionowy „droga rowerowa” przy Galerii. Zakaz jazdy rowerem po jezdni a mimo to rowerzyści na jezdni. Brak oznakowania poziomego „przejazd dla rowerów” przez jezdnie na południową stronę ul. Żółkiewskiego.
12. ciąg dalszy drogi rowerowej na wiadukt Kościuszki (fot. 22) – brak oznakowania, dalej jeden znak „ruch pieszych i rowerów” przed wiaduktem.
13. zjazd z wiaduktu w kierunku zachodnim (fot. 23) – brak oznakowania pionowego i poziomego, brak połączenia z pasem ruchu rowerowego na północnej stronie ul. Kościuszki (na wys. stacji paliw).
14. droga rowerowa przy północnej jezdni ul. Kościuszki (fot.24) – szczątkowe oznakowanie poziome, zatarta linia rozdzielająca ruch pieszych i rowerów.
15. droga rowerowa wzdłuż ul. Ugory (fot. 25) – niedostateczne oznakowanie poziome, przejazdy na posesje wykorzystywane przez mieszkańców i klientów licznych firm jak miejsca parkingowe – samochody blokują drogę rowerową, często zajmując całą szerokość drogi rowerowej. Obserwuje się brak zainteresowania policji i Straży Miejskiej zastawianiem samochodami dróg rowerowych, a także nagminnym użytkowaniem tych dróg przez pieszych.
16. rejon skrzyżowania przy Kaszowniku – kilka lat temu zbudowano i namalowano przejazdy rowerowe przez wszystkie jezdnie na skrzyżowaniu lecz bez kontynuacji wzdłuż ulicy Przy Kaszowniku.
17. roga rowerowa przez Wrzosy wzdłuż Szosy Chełmińskiej do ul Pawiej – postępuje degradacja oznakowania, zniknął znak „droga rowerowa” w rejonie pętli MZK przy ul. Pawiej.
18. nowy odcinek drogi pieszo – rowerowej wzdłuż południowej jezdni ul. Żółkiewskiego. Początek 100 m od skrzyżowania na Pl. Daszyńskiego, a zakaz jazdy rowerem po ul. Żółkiewskiego kilkadziesiąt metrów wcześniej.
19. droga rowerowa wzdłuż zachodniej jezdni ul Grudziądzkiej – zakończenie przy banku przed ul. Żelazną – jednocześnie zakaz jazdy rowerem po jezdni ul. Grudziądzkiej, czyli zakończenie drogi rowerowej „w polu” i brak możliwości kontynuacji jazdy rowerem.
20. droga rowerowa przy ul. Legionów od ronda do ul. Polnej – na odcinku od ronda do ul. Kaliskiego prawie całkowicie zatarte znaki poziome
21. droga rowerowa wzdłuż ul. Gagarina – zatarte znaki poziome

    Wiele innych odcinków wymaga uzupełnienia zwłaszcza oznakowania poziomego, oczyszczenia z trawy i chwastów zarastających drogi, poprawy nawierzchni – choćby wypełnienia dziur. Wskazane jest wykonanie elementów infrastruktury informacyjnej proponowanej w projektach z lat 90-tych. Większość napraw i uzupełnień nie wymaga sporządzania projektów i opracowań formalno – prawnych (np. uzgodnień) gdyż byłyby to naprawy elementów dawniej istniejących (przywrócenie oznakowania wg. dawnych projektów). Prace te nie wymagają też szczególnie wysokich nakładów i nie są skomplikowane technicznie – niezbędna jest ekipa robotników „z pędzlem i kubłem farby”. Przede wszystkim niezbędna jest wola wykonania tych prostych prac. Oczekiwanie na budowę nowych ulic i łączenie dzisiejszych odcinków w system dróg rowerowych spowoduje jedynie degradację już istniejących dróg rowerowych, co już się dzieje, a widać to na załączonych fotografiach. Zwlekanie z oznakowaniem wielu zbudowanych odcinków przez kilka lat świadczy o niewłaściwym podejściu MZD do problemu. Widać wiele błędów w projektowaniu oznakowania. Rejon Pl. Skarbka to skandaliczna „niedoróbka”. Kiedy z pompą oddawano do użytku wiadukt i plac usłyszeliśmy, że ”teraz kierowcy, piesi i rowerzyści będą mogli wygodnie i bezpiecznie korzystać...itd.” – tak mówił Prezydent Miasta. Otóż zgodnie z przepisami ruchu drogowego rowerzyści nie mogą korzystać ze zbudowanych tam dróg rowerowych, bo według prawa ich tam nie ma. Nie ma też innych dróg dla rowerzystów, chociaż zostały zbudowane. To jest konkluzja wynikająca z powyższego opracowania. Wnioski pozostawiam właściwym organom i instytucjom.

Opracowanie: Juliusz Wysłouch, współpracownik zespołu projektowego „KKN” projektującego „Koncepcję Układu Tras Rowerowych w Toruniu”.

Toruń, kwiecień 2006

    W związku z informacją Pana Prezydenta Miasta o powstającej koncepcji układu dróg rowerowych w naszym mieście przedstawiam drugą część Raportu będącą wynikiem codziennych obserwacji oraz kilku objazdów istniejących już odcinków i miejsc wartych do wykorzystania dla ruchu rowerowego.

    Godzi się przypomnieć, że przepisy nakazują rowerzyście jazdę po drodze (nie ścieżce!!!) rowerowej także wtedy, gdy nie ma zakazu jazdy rowerem po jezdni, tylko wszędzie tam gdzie istnieje droga rowerowa lub pas ruchu rowerowego. Wiedza o tym przepisie nie jest znana rowerzystom, co widać obserwując ich zachowanie w ruchu drogowym. Podobnie w znikomym stopniu znane są przepisy mówiące o tym, że droga rowerowa służy wyłącznie do ruchu rowerowego, nie zaś jako chodnik dla pieszych, parking dla samochodów lub wybieg dla psów. Dowodem na to jest sytuacja na toruńskich drogach rowerowych.

    Warto przemyśleć założenie jakie przyjęto w Krakowie odnoszące się do jakości dróg rowerowych. Przyjęto tam, że droga rowerowa powinna zapewniać użytkownikom możliwość jazdy z prędkością 30 km / godz.!!! W Toruniu niech będzie 20 km / godz. i tę możliwość zapewniają nowe odcinki, jednak te wydzielane z chodników pozostawiają wiele do życzenia.

    Oto kolejne przykłady ilustrujące niewłaściwe oznakowanie i patologiczne sytuacje na toruńskich drogach rowerowych. Należy jednak odnotować oznaki postępu w dopuszczaniu ruchu rowerowego, jak uczyniono to na terenie Miasteczka UMK na Bielanach, gdzie pod znakiem zakazu wjazdu umieszczono tabliczkę z wyłączeniami, w tym: „nie dotyczy rowerzystów”.

    Dodam, iż wypada by wszystkie osoby wypowiadające się publicznie o ruchu rowerowym w Toruniu używały sformułowania „droga rowerowa”, gdyż tylko takie istnieje w przepisach ruchu drogowego. Używanie słowa „ścieżka” sugeruje niewielkie znaczenie przedmiotu sprawy, ot, jakaś tam ścieżka. Tymczasem chodzi o „drogi rowerowe” prawnie przeznaczone dla ruchu rowerów. Droga rowerowa ma taki sam ciężar, jak jezdnia dla ruchu samochodów. Poniżej kolejne przykłady miejsc, które należy przywrócić lub wykorzystać w tworzeniu sieci dróg rowerowych w Toruniu.

1. / fot.1. warta odnotowania zmiana błędnego oznakowania przy ul. Długiej obok „Tranlasu” – brawo dla odważnej decyzji MZD
2.  / fot.2. wybudowany i nieoznakowany odcinek drogi rowerowej przy południowej jezdni ul. Kraszewskiego. Ułożono zjazd przy przejściu dla pieszych i drogę wyróżnione kolorem kostki brukowej, brak kontynuacji w kierunku wschodnim i połączenia z istniejącym pasem ruchu rowerowego od ronda do Pl. Rapackiego. Istnieje możliwość wydzielenia pasa rowerowego z istniejącego szerokiego chodnika.
3. / fot.3. wybudowany i nieoznakowany odcinek drogi rowerowej przy północnej jezdni ul. Kraszewskiego. Ułożono zjazd przy przejściu dla pieszych wyróżniony kolorem kostki brukowej, brak kontynuacji w kierunku wschodnim i połączenia z istniejącym pasem ruchu rowerowego od ronda do Pl. Rapackiego, od ronda do ul. Gałczyńskiego i drogami rowerowymi wzdłuż Cinema City. Istnieje możliwość wydzielenia pasa rowerowego z istniejącego szerokiego chodnika.
4. / fot.4. wspomniane w I części Raportu przejazdy na skrzyżowaniu przy Kaszowniku bez kontynuacji wzdłuż ulic odchodzących od skrzyżowania. Istnieje możliwość wydzielenia pasów rowerowych z istniejących szerokich chodników (fot.4a). Wyznaczenie drogi rowerowej od skrzyżowania wzdłuż Kaszownika przewidziano w planach MZD na lata 2001 – 2003, podobnie na ul. Dobrzyńskiej.
5. / fot.5. codzienna patologia przy ul. Długiej – rząd samochodów zastawiających drogę rowerową. Brak reakcji policji i Straży Miejskiej
   
6. / fot.6. codzienna patologia przy ul. Długiej – kierowca tego auta codziennie parkuje na drodze rowerowej. Fot.6a – wyjątkowa bezczelność kierowcy stawiającego samochód pod znakiem oznaczającym chodnik i drogę rowerową.
7. niezbędne odnowienie oznakowania pasa rowerowego wzdłuż ul. Legionów od ronda w kierunku północnym
8. droga pieszo – rowerowa wzdłuż trasy średnicowej Podgórza od strony wschodniej – znak postawiono 50 m za skrzyżowaniem, – dlaczego?
9. droga pieszo – rowerowa wzdłuż trasy średnicowej Podgórza od strony zachodniej – brak oznakowania poziomego i pionowego i wyniesienie terenu powodują, że rowerzysta jadący od strony Bydgoszczy nie ma żadnych szans na skorzystanie z tej drogi, ponieważ nie widzi jej i musi jechać jezdnią trasy średnicowej. Znak droga pieszo – rowerowa znajduje się już na skrzyżowaniu i nie jest widoczny dla jadącego ulicą Poznańską. Po wjeździe na skrzyżowanie ul. Poznańskiej z Trasą może kontynuować jazdę jedynie po jezdni. Chyba nie to było celem projektantów i budowniczych Trasy. Wskazane umieszczenie znaku droga pieszo – rowerowa na wysokości sklepów motoryzacyjnych lub nawet wcześniej przy światłach przy wylocie ul. Krętej i przystankach MZK, tak by rowerzyści mogli korzystać (i tak to robią!!!) legalnie z szerokiego chodnika (fot.9a). Jedynie jadący tym chodnikiem może skorzystać po wjeździe na skrzyżowanie z drogi wzdłuż Trasy. Ruch pieszy na odcinku Szubińska – Kluczyki można określić jako sporadyczny. Niezrozumiały jest brak oznakowania drogi rowerowej na odcinku od ul. Armii Ludowej do zjazdu w ul.Drzymały. Czekanie na ukończenie całej Trasy jest błędem.
10. / fot.10. bałagan na chodniku przy Szosie Chełmińskiej od ul. Żwirki i Wigury do ul. Wybickiego. Codziennie chodnik zastawiony jest samochodami, co powoduje, że piesi chodzą po pasie rowerowym.
11. 11 / fot.11. szeroki chodnik przy południowej jezdni ul. Kraszewskiego między stacją paliw a skrzyżowaniem z ul. Matejki nadaje się do wydzielenia pasa rowerowego
12. / fot.12. szeroki chodnik przy północnej jezdni ul. Kraszewskiego między ul. Bema a skrzyżowaniem z ul. Matejki nadaje się do wydzielenia pasa rowerowego
13. / fot.13. szeroki chodnik przy północnej jezdni Szosy Lubickiej od Pl. Daszyńskiego do marketu „Lidl” nadaje się do wydzielenia pasa rowerowego (przy „Lidlu” gotowe odcinki dróg rowerowych).
14. droga rowerowa przez park za Pl. Pokoju Toruńskiego powinna mieć oznakowanie oraz kontynuację w postaci wydzielonego pasa rowerowego na szerokiej ul. Antczaka do połączenia z drogą rowerową na ul.Studziennej (obok „Lidla”)
15. / fot.15, 15a. nieporozumieniem jest jednokierunkowość szlaku rowerowego na ul. Kopernika (szlak zielony Toruń – Brodnica – Radomno wg. folderu MZD „Rowerem po Toruniu”) – czy oznacza to, że ze Starówki można wyjechać, a nie można do niej wjechać? A co, jeśli turysta przyjeżdża do Torunia od wschodu jadąc z Golubia – Dobrzynia lub Brodnicy? Na ul. Kopernika ma zsiadać z roweru? – bzdura. Albo jest szlak, albo go nie ma! W podobnych sytuacjach stosuje się wyłączenia dla rowerów (od jednokierunkowości), albo wyznacza tzw. kontarpas umożliwiający jazdę „pod prąd”. Polskie przepisy dopuszczają taką możliwość. W przypadku ul. Kopernika byłaby to przesada, bo ulica ta i tak wyłączona jest z normalnego ruchu samochodowego.
16.  / fot. 16. czy wybudowane 2 miesiące temu kawałki dróg rowerowych na Pl. Rapackiego znajdą ciąg dalszy na ul. Chopina i Bydgoskiej? Plan MZD przewidywał skierowanie tam ruchu rowerowego do ul. Konopnickiej w latach 2001 – 2003.
17.  / fot.17. 30 metrów drogi rowerowej przy dojeździe do dworca PKS, choć prowadzi „w pole”, oznakowano z chwilą odejścia robotników, inne drogi rowerowe czekają na znaki kilka lat.
18.  nieustanną zmorą dla rowerzystów są piesi na drogach rowerowych, których ani Straż Miejska ani policja nie przegania z tych dróg.
19. Jedną z najpilniejszych spraw do rozwiązania jest legalizacja ruchu rowerowego na moście Piłsudskiego przez umieszczenie znaków „droga pieszo – rowerowa” oraz udrożnienie pomostu na moście kolejowym dla ruchu rowerowego, a także odpowiednie oznakowanie Bulwaru Filadelfijskiego umożliwiające płynny ruch rowerowy. Powyższe wynika z codziennych potrzeb mieszkańców miasta oraz potrzeb ruchu turystycznego. Przykładem możliwości wykorzystania chodnika na moście jest most przez Wisłę we Włocławku, gdzie jeden z chodników przeznaczono dla ruchu rowerowego. Wymaga to, oczywiście, wyznaczenia dojazdu do pasa ruchu rowerowego na moście i wyznaczenia przejazdów przez skrzyżowanie na Pl. Armii Krajowej.